Czego dotyczyła sprawa?
Sprawa dotyczyła ukraińskiej matki i jej dwóch nieletnich córek. W czerwcu 2022 roku rodzina otrzymała w Irlandii ochronę tymczasową. Jednak w sierpniu 2022 roku opuściła kraj i powróciła na Ukrainę.
W październiku 2025 roku matka wraz z dziećmi przybyła do Niemiec. Niedługo potem złożyli oni we właściwym urzędzie ds. cudzoziemców wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt zgodnie z § 24 ustawy o pobycie (AufenthG).
Podczas rozpatrywania wniosków organ stwierdził, że rodzina otrzymała już w Irlandii ochronę tymczasową. W związku z tym rodzina przedłożyła zaświadczenia potwierdzające, że dobrowolnie zrzekła się statusu ochrony w Irlandii.
Mimo to Urząd ds. Cudzoziemców odrzucił wnioski o zezwolenie na pobyt w Niemczech. Wezwał rodzinę do opuszczenia kraju i zagroził deportacją na Ukrainę. Wnioskodawczynie złożyły skargę na tę decyzję oraz wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie pilnym do Sądu Administracyjnego w Kassel.
Powódki argumentowały, że dobrowolnie zrezygnowały z ochrony w Irlandii i nie korzystają już z związanych z nią praw. W związku z tym nie ma mowy o jednoczesnej ochronie w dwóch państwach członkowskich UE. Ponadto rodzina tymczasowo powróciła na Ukrainę, a później ponownie uciekła przed wojną.
Ochrona tymczasowa: Czym jest § 24 ustawy o pobycie (AufenthG)?
§ 24 ustawy o pobycie reguluje kwestię tymczasowej ochrony dla uchodźców z Ukrainy w Niemczech. Podstawą prawną jest tzw. dyrektywa Unii Europejskiej w sprawie masowego napływu uchodźców.
Dyrektywa została po raz pierwszy uruchomiona po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Ma ona na celu zapewnienie szybkiej ochrony osobom, które uciekły z Ukrainy z powodu wojny, bez konieczności przechodzenia przez długą procedurę azylową.
Państwa członkowskie UE przedłużyły ostatnio okres obowiązywania ochrony tymczasowej do 4 marca 2028 r. – wprowadzono jednak pewne wyjątki dotyczące ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym.
Dzięki tymczasowej ochronie obywatele Ukrainy mogą przebywać w Niemczech i pracować. Pod pewnymi warunkami uzyskują oni również dostęp do świadczeń socjalnych, opieki medycznej i edukacji.
Ochrona tymczasowa podlega wspólnym przepisom Unii Europejskiej. W związku z tym nasuwa się pytanie: czy Niemcy muszą udzielić ochrony tymczasowej, jeśli dana osoba otrzymała już ochronę w innym państwie członkowskim UE?
Jakie orzeczenie wydał sąd?
Sąd administracyjny w Kassel oddalił wniosek rodziny. Skarżące nie miały zatem prawa do uzyskania zezwoleń na pobyt w Niemczech na podstawie § 24 ustawy o pobycie (AufenthG).
Sąd stwierdził wprawdzie, że matka i jej córki zasadniczo należą do grupy osób objętych ochroną. Są obywatelkami Ukrainy, przed wybuchem wojny mieszkały na Ukrainie i zostały wysiedlone w wyniku rosyjskiej agresji.
Decydujące znaczenie ma jednak fakt, że rodzina otrzymała już w Irlandii ochronę tymczasową. Zdaniem sędziów Niemcy nie są zatem zobowiązane do wydania zezwolenia na pobyt na podstawie § 24 ustawy o pobycie (AufenthG).
W opinii sądu zasadniczo odpowiedzialność spoczywa zawsze na tym państwie członkowskim UE, które jako pierwsze przyznało danej osobie ochronę tymczasową. Ponadto ochrona tymczasowa (i związane z nią prawa) nie może obowiązywać jednocześnie w dwóch państwach członkowskich UE.
W tej sprawie szczególnie istotne było to, że rodzina dobrowolnie zrzekła się statusu ochrony w Irlandii. Wnioskodawczynie argumentowały, że nie można korzystać jednocześnie z ochrony w dwóch państwach członkowskich UE i dlatego powinny otrzymać nowy status ochrony w Niemczech.
Sąd nie podzielił jednak tego stanowiska: dobrowolna rezygnacja z ochrony w Irlandii nie oznacza, że Niemcy muszą udzielić ochrony tymczasowej.
Również powrót rodziny na Ukrainę nie przyniósł innego wyniku. Zgodnie ze wstępną oceną sądu nie powstało w związku z tym nowe prawo do ochrony tymczasowej w Niemczech.
Podsumowanie: Co to oznacza dla pozostałych wnioskodawców?
Decyzja ta ma szczególne znaczenie dla obywateli Ukrainy, którzy otrzymali już ochronę tymczasową w innym kraju UE i zamierzają później udać się do Niemiec.
Sąd Administracyjny w Kassel stwierdza: Nie przysługuje prawo do ochrony tymczasowej w Niemczech, jeżeli ochrona tymczasowa została już przyznana w innym państwie UE.
Według sądu ma to zastosowanie również wtedy, gdy dana osoba dobrowolnie zrzekła się wcześniejszego statusu ochronnego, opuściła pierwsze państwo członkowskie i w międzyczasie ponownie zamieszkała na Ukrainie.
Uwaga: Orzeczenie Sądu Administracyjnego w Kassel zostało wydane w trybie pilnym. Sąd dokonał jedynie wstępnej oceny stanu prawnego. Ponadto inne sądy administracyjne oceniły wcześniej ten stan faktyczny częściowo inaczej.
Osoby, których to dotyczy, powinny zatem dokładnie sprawdzić, czy ich status ochronny w pierwszym państwie członkowskim UE nadal obowiązuje lub czy można go przywrócić. Ponadto w poszczególnych przypadkach można ustalić, czy w Niemczech możliwe jest uzyskanie innego zezwolenia na pobyt .
