Dava ne hakkındaydı?
Davada, Ukraynalı bir anne ve iki reşit olmayan kızı söz konusuydu. Aile, Haziran 2022’de İrlanda’da geçici koruma statüsü almıştı. Ancak Ağustos 2022’de ülkeyi terk ederek Ukrayna’ya geri döndü.
Ekim 2025’te anne ve çocukları Almanya’ya giriş yaptılar. Kısa bir süre sonra, yetkili Yabancılar Dairesi’ne AufenthG’nin 24. maddesi uyarınca ikamet izni başvurusunda bulundular.
Başvuruları incelerken, yetkili makam ailenin daha önce İrlanda’da geçici koruma statüsü aldığını tespit etti. Bunun üzerine aile, İrlanda’daki koruma statüsünü kendi rızalarıyla feshettiklerini doğrulayan belgeler sundu.
Buna rağmen, Yabancılar Dairesi Almanya’da talep edilen oturma izinlerini reddetti. Aileye ülkeden ayrılmalarını talep etti ve Ukrayna’ya sınır dışı edilme tehdidinde bulundu. Buna karşı başvuru sahipleri dava açtılar ve Kassel İdare Mahkemesi’ne acil başvuru yaptılar.
Davacılar, İrlanda’daki koruma statüsünden kendi istekleriyle vazgeçtiklerini ve buna bağlı haklardan artık yararlanmadıklarını ileri sürdüler. Bu nedenle, iki AB ülkesinde aynı anda koruma altında olmadıklarını belirttiler. Ayrıca, ailenin geçici olarak Ukrayna’ya döndüğünü ve daha sonra savaştan tekrar kaçtığını da eklediler.
Geçici Koruma: AufenthG’nin 24. maddesi nedir?
İkamet Kanunu’nun 24. maddesi, Almanya’daki Ukrayna’dan gelen mültecilere yönelik geçici korumayı düzenlemektedir. Bunun dayanağı, Avrupa Birliği’nin “Toplu Göç Direktifi” olarak bilinen düzenlemedir.
Bu yönerge, 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının başlamasının ardından ilk kez yürürlüğe girdi. Yönergenin amacı, savaş nedeniyle Ukrayna’dan kaçan kişilere, uzun bir iltica sürecinden geçmelerine gerek kalmadan hızlı bir şekilde koruma sağlamaktır.
AB üye ülkeleri, geçici koruma süresini en son 4 Mart 2028 tarihine kadar uzattı; ancak artık askerlik yaşında olan Ukraynalı erkekler için bazı istisnalar getirildi.
Geçici koruma kapsamında Ukraynalılar Almanya’da ikamet edebilir ve çalışabilir. Belirli koşullar altında ayrıca sosyal yardımlardan, sağlık hizmet lerinden ve eğitim den yararlanma imkânına da sahip olurlar.
Geçici koruma, Avrupa Birliği’nin ortak kurallarına tabidir. Bu nedenle şu soru ortaya çıkmaktadır: Bir kişi halihazırda başka bir AB ülkesinde koruma almışsa, Almanya geçici koruma sağlamak zorunda mıdır?
Mahkeme nasıl karar verdi?
Kassel İdare Mahkemesi, ailenin başvurusunu reddetti. Dolayısıyla davacılar, Almanya’da İkamet Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca ikamet izni alma hakkına sahip değillerdi.
Mahkeme, annenin ve kızlarının ilke olarak koruma kapsamına giren kişiler arasında yer aldığını tespit etmiştir. Bu kişiler Ukrayna vatandaşıdır, savaşın başlamasından önce Ukrayna’da yaşıyorlardı ve Rusya’nın saldırısı sonucunda yerlerinden edilmişlerdir.
Ancak burada belirleyici olan, ailenin daha önce İrlanda’da geçici koruma hakkı almış olmasıdır. Yargıçlara göre, bu nedenle Almanya, AufenthG’nin 24. maddesi uyarınca oturma izni vermekle yükümlü değildir.
Mahkemenin görüşüne göre, bir kişiye geçici korumayı ilk olarak sağlayan AB üyesi devlet, ilke olarak her zaman sorumlu kalır. Ayrıca, geçici koruma (ve bununla bağlantılı haklar) iki AB üyesi devlette aynı anda geçerli olamaz.
Bu davada özellikle önemli olan husus, ailenin İrlanda’daki koruma statüsünü kendi rızasıyla feshetmiş olmasıydı. Başvuranlar, iki AB ülkesinde aynı anda koruma statüsünün bulunmadığını ve bu nedenle Almanya’da yeni bir koruma statüsü almaları gerektiğini ileri sürdüler.
Ancak mahkeme bu görüşe katılmadı: İrlanda’daki korumadan gönüllü olarak feragat edilmesi, Almanya’nın geçici koruma sağlaması gerektiği anlamına gelmez.
Ailenin Ukrayna’ya geri dönmesi de farklı bir sonuca yol açmadı. Mahkemenin ön incelemesine göre, bu durum Almanya’da geçici koruma hakkı doğurmadı.
Sonuç: Bu, diğer başvuru sahipleri için ne anlama geliyor?
Bu karar, özellikle başka bir AB ülkesinde geçici koruma hakkı almış ve daha sonra Almanya’ya seyahat etmek isteyen Ukrayna vatandaşları için önemlidir.
Kassel İdare Mahkemesi şöyle diyor: Başka bir AB ülkesinde halihazırda geçici koruma statüsü bulunuyorsa, Almanya’da geçici koruma hakkı söz konusu değildir.
Mahkemeye göre bu durum, ilgili kişinin önceki koruma statüsünü kendi rızasıyla bırakmış, ilk üye devleti terk etmiş ve bu arada tekrar Ukrayna’da yaşamış olsa bile geçerlidir.
Önemli: Kassel İdare Mahkemesi’nin kararı, acil yargılama kapsamında verilen bir karardır. Mahkeme, hukuki durumu yalnızca geçici olarak incelemiştir. Ayrıca, diğer idare mahkemeleri de daha önce bu olayı kısmen farklı şekilde değerlendirmişti.
Bu nedenle, ilgili kişiler ilk AB ülkesindeki koruma statülerinin hâlâ geçerli olup olmadığını veya yeniden etkinleştirilip etkinleştirilemeyeceğini dikkatlice incelemelidir. Ayrıca, münferit durumlarda Almanya’da başka bir ikamet izninin söz konusu olup olmadığı da netleştirilebilir.
