Urząd odrzuca wniosek o nadanie obywatelstwa z powodu nieustalonej tożsamości
Sprawa dotyczyła mężczyzny z Erytrei, który przybył do Niemiec w 2014 roku. W trakcie postępowania azylowego oświadczył, że w Erytrei został przymusowo wcielony do służby wojskowej. Później został uwięziony i uciekł z Erytrei.
W 2016 roku mężczyzna tenuzyskał w Niemczechstatus uchodźcy. Od września 2015 roku pracuje w pełnym wymiarze godzin. Od lutego 2023 roku posiada zezwolenie na osiedlenie się. W sierpniu 2023 roku złożył w końcu wniosek o nadanie obywatelstwa.
Aby ustalić jego tożsamość na potrzeby naturalizacji, urząd zażądał erytrejskiego paszportu lub podobnego dokumentu tożsamości. Mężczyzna przedstawił między innymi akt urodzenia, akt małżeństwa, zezwolenie na pobyt oraz dokument podróży dla uchodźców. Jednak zdaniem urzędu dokumenty te nie były wystarczające do ustalenia jego tożsamości.
Czy wizyta w ambasadzie Erytrei jest uzasadniona?
Powód odmówił stawienia się w ambasadzie Erytrei. Stwierdził, że musiałby tam podpisać tzw. oświadczenie o skrusze oraz uiścić podatek od odbudowy w celu uzyskania paszportu. Jego zdaniem żadne z tych wymagań nie było uzasadnione.
Kontekst: Składając oświadczenie o skrusze, obywatele Erytrei potwierdzają między innymi, że opuścili Erytreę nielegalnie, naruszając tym samym prawo erytrejskie. W ten sposób sami przyznają się do popełnienia przestępstwa. W przypadku powrotu do Erytrei mogliby zostać za to ukarani.
Federalny Sąd Administracyjny orzekł już we wcześniejszym postępowaniu, że nie można wymagać złożenia takiego oświadczenia, jeśli jest to dla danej osoby nie do przyjęcia. W tamtym przypadku nie chodziło jednak o naturalizację, lecz o dokument podróży dla cudzoziemców.
Powód również powołał się na ten wyrok. Stwierdził, że ze względu na możliwość złożenia oświadczenia o wycofaniu wniosku nie można od niego wymagać stawienia się w ambasadzie Erytrei.
Ponadto powód nie chciał płacić tzw. podatku wyrównawczego. Podatek ten wynosi około dwóch procent dochodu uzyskanego za granicą. Powód argumentował, że nie chce wspierać finansowo państwa, z którego uciekł.
Sąd: Wizyta w ambasadzie jest uzasadniona
Sąd administracyjny oddalił skargę mężczyzny. Zdaniem sędziów ma on obowiązek współpracy. Oznacza to, że musi podjąć wszelkie możliwe i uzasadnione kroki w celu uzyskania dokumentów niezbędnych do naturalizacji. Obejmuje to również zgłoszenie się do ambasady w celu złożenia wniosku o paszport lub wyjaśnienia warunków jego wydania.
W przypadku powoda nie było wystarczających przesłanek wskazujących, że sama wizyta w ambasadzie stanowi dla niego zagrożenie. Dlatego też wizyta ta była zasadniczo do przyjęcia.
Mężczyzna musi najpierw ustalić, czy ambasada w jego przypadku rzeczywiście wymaga oświadczenia o skrusze. Samo przypuszczenie, że oświadczenie o skrusze jest zawsze wymagane, nie wystarczy. Dopiero gdy ambasada rzeczywiście wymaga oświadczenia o skrusze, uzyskanie paszportu można uznać za nieuzasadnione.
Potwierdzona tożsamość przy naturalizacji: jakie są (inne) możliwości?
Jednym z najważniejszych warunków uzyskania obywatelstwa jest ustalenie tożsamości. Najważniejszym dokumentem w tym zakresie jestważny paszport kraju pochodzenia.
Jeśli wnioskodawca nie może przedstawić paszportu, musi wykazać, jakie kroki podjął w celu jego uzyskania. Ponadto musi wyjaśnić, dlaczego uzyskanie paszportu jest obiektywnie niemożliwe lub subiektywnie nie do przyjęcia. Dopiero po wystarczającym udokumentowaniu tych okoliczności można rozpatrzyć inne dokumenty służące ustaleniu tożsamości.
W tym celu istnieje tzw. model stopniowy służący do ustalenia tożsamości. Określa on, jakie dokumenty i w jakiej kolejności mogą być brane pod uwagę jako dowód tożsamości.
Ważne jest, aby dopiero po wyczerpaniu możliwości danego etapu przejść do kolejnego.
- Etap 1 (paszport kraju pochodzenia): Zasadniczo wnioskodawcy muszą potwierdzić swoją tożsamość za pomocą ważnego paszportu kraju pochodzenia. Dowód osobisty lub karta identyfikacyjna nie są w tym celu wystarczające.
- Poziom 2 (dokument zastępujący paszport lub dokument urzędowy ze zdjęciem): Jeżeli wnioskodawca nie może uzyskać paszportu lub uzyskanie paszportu jest (w sposób udokumentowany) niemożliwe, jako dowód tożsamości mogą posłużyć inne urzędowe dokumenty tożsamości ze zdjęciem. Należą do nich na przykład dowód osobisty lub dokument zastępujący paszport.
- Poziom 3 (inne dokumenty urzędowe): Jeśli nie są dostępne żadne dokumenty ze zdjęciem, można zweryfikować dokumenty urzędowe bez zdjęcia. Należą do nich na przykład akty urodzenia, prawa jazdy, legitymacje służbowe lub legitymacje wojskowe.
- Etap 4 (Dodatkowe dowody): Jeśli brakuje również takich dokumentów, można uwzględnić na przykład zeznania świadków, pisemne informacje lub ekspertyzy.
- Etap 5 (dane podane przez wnioskodawcę): W ostateczności organ może ustalić tożsamość również na podstawie danych podanych przez osobę ubiegającą się o naturalizację. W tym celu osoba ta musi przedstawić swoją tożsamość oraz historię życia w sposób kompletny, zrozumiały i wiarygodny.
W przypadku powoda decydujące znaczenie miał właśnie ten model stopniowy. Zdaniem sądu powód nie mógł powoływać się na późniejsze dowody (etapy 2–5), ponieważ wcześniej nie podjął wystarczających starań w celu uzyskania paszportu erytrejskiego.
Podsumowanie: Co wyrok oznacza dla osób, których dotyczy?
Wyrok pokazuje, że każdy, kto ubiega się o obywatelstwo niemieckie, musi aktywnie współpracować przy ustalaniu swojej tożsamości (obowiązek współpracy). Dotyczy to również osób posiadających status uchodźcy.
Dla obywateli Erytrei oznacza to, że również oni mają obowiązek współpracy! Kto nie może przedstawić paszportu erytrejskiego, musi spróbować wyjaśnić w ambasadzie, czy uzyskanie paszportu jest możliwe nawet bez złożenia oświadczenia o skrusze. Dopiero gdy ambasada (w sposób możliwy do udowodnienia) zażąda oświadczenia o skrusze, inne dokumenty tożsamości mogą zostać przyjęte do celów naturalizacji.
Dlatego dla osób, których ta sytuacja dotyczy, ważne jest, aby dokładnie dokumentować wszystkie podjęte działania. Obejmuje to na przykład terminy spotkań, pisma, odpowiedzi ambasady oraz szczegółowe informacje na temat tego, czego wymagano podczas rozmowy. W przypadku ubiegania się o naturalizację nie wystarczy bowiem jedynie ogólne wskazanie na trudności związane z uzyskaniem paszportu.
