Kwestie te rozpatrywał Wyższy Sąd Administracyjny Nadrenii Północnej-Westfalii w swojej najnowszej uchwale.
Czego dotyczyła sprawa?
Sprawa dotyczyła mężczyzny, który chciał uzyskać obywatelstwo. W lutym 2024 r. złożył on pisemny wniosek o „przyznanie obywatelstwa niemieckiego”. Wniosek wpłynął do właściwego organu 16 lutego 2024 r.
Wraz z wnioskiem mężczyzna przedłożył również istotne dokumenty. Chciał w ten sposób wykazać, że spełnia warunki niezbędne do uzyskania obywatelstwa.
Urząd długo nie rozpatrywał wniosku. Dopiero na listopad 2024 roku mężczyzna otrzymał termin osobistej wizyty w urzędzie ds. naturalizacji. Podczas tej wizyty miał między innymi przedstawić oryginały już złożonych dokumentów. Jednak nawet po tym upłynęło kilka miesięcy, a urząd nadal nie rozpatrywał wniosku.
W związku z tym mężczyzna złożył skargę na bezczynność zgodnie z § 75 VwGO. Skargą taką zainteresowani mogą wystąpić przeciwko organowi administracyjnemu, jeśli ten bez wystarczającego powodu nie rozstrzyga w sprawie wniosku przez okres dłuższy niż trzy miesiące.
W pierwszej instancji postępowanie zostało zawieszone do końca 2025 roku. Jako powód sąd podał znaczne przeciążenie urzędu ds. naturalizacji. Mężczyzna złożył odwołanie od tej decyzji. Uważał, że urząd nie może stale powoływać się na przeciążenie.
Kolejną istotną kwestią było ustalenie, kiedy rozpoczął się termin rozpatrywania wniosku. Zgodnie z wyrokiem organ administracyjny uznał, że termin ten rozpoczął się dopiero wraz z osobistą wizytą w listopadzie 2024 roku.
Powód miał inne zdanie. Twierdził, że jego wniosek został skutecznie złożony już w lutym 2024 r. Jego zdaniem termin rozpatrywania wniosku rozpoczął się więc tego dnia, a nie dopiero w listopadzie 2024 r.
Czy wniosek o nadanie obywatelstwa zawsze trzeba składać na piśmie?
W praktyce urzędy często oferują różne sposoby złożenia wniosku o nadanie obywatelstwa. Większość urzędów udostępnia własne formularze, niektóre korzystają z portali internetowych, a inne najpierw wyznaczają terminy spotkań na miejscu.
Wnioskodawcy mogą odnieść wrażenie, że wniosek jest skutecznie złożony dopiero po wypełnieniu określonego formularza lub stawieniu się na osobistej wizycie.
Prawo nie określa jednak konkretnej formy, w jakiej należy złożyć wniosek o nadanie obywatelstwa. Oznacza to, że wniosek o nadanie obywatelstwa nie musi być koniecznie złożony na specjalnym formularzu, aby był ważny.
Wniosek można zasadniczo złożyć na piśmie, online, w trybie tradycyjnym lub ustnie z protokołem w urzędzie. Nie ma znaczenia, z jakiego formularza się korzysta. Decydujące znaczenie ma to, czy dla właściwego organu jest jasne, że dana osoba chce uzyskać niemieckie obywatelstwo.
Sąd orzekł
Wyższy Sąd Administracyjny Nadrenii Północnej-Westfalii uznał rację powoda. Zdaniem sądu termin rozpatrywania wniosku nie rozpoczął się dopiero wraz z osobistą wizytą w listopadzie 2024 r., lecz już z chwilą otrzymania wniosku w lutym 2024 r.
Sąd wyjaśnił: nie ma przepisu prawnego, który stanowiłby, że wnioskodawcy muszą stawić się osobiście, aby wniosek o nadanie obywatelstwa został uznany za złożony.
Sąd potwierdził ponadto, że wniosek o nadanie obywatelstwa nie musi mieć określonej formy. Oznacza to, że organ administracyjny nie może bezwzględnie wymagać wypełnienia konkretnego formularza.
Wniosek o nadanie obywatelstwa można zasadniczo złożyć na piśmie lub ustnie, z protokołem sporządzonym przez organ. Istotne jest jedynie to, aby organ mógł jednoznacznie stwierdzić, że dana osoba chce uzyskać obywatelstwo.
Co oznacza ta decyzja dla wnioskodawców?
Decyzja ta ma znaczenie dla osób, które chcą złożyć wniosek o nadanie obywatelstwa lub są już w trakcie postępowania. Wynika z niej, że wniosek o nadanie obywatelstwa nie musi być koniecznie składany na specjalnym formularzu. Wystarczy również zwykłe pismo, o ile jasno wynika z niego, że dotyczy ono wniosku o nadanie obywatelstwa.
Ważne jest jednak, aby chęć uzyskania obywatelstwa była wyraźnie widoczna. Osoba, która jedynie ogólnie prosi o informacje lub pyta bez zobowiązań, nie składa w ten sposób wniosku. Natomiast osoba, która wyraźnie oświadcza, że chce uzyskać obywatelstwo, składa w ten sposób ważny wniosek.
Ważne jest również to, że termin rozpatrywania wniosku zawsze zaczyna się od złożenia ważnego wniosku, a nie dopiero po osobistej wizycie w urzędzie. Oznacza to również, że urząd musi rozpocząć rozpatrywanie wniosku natychmiast po jego otrzymaniu.
W związku z tym wnioskodawcom zaleca się dokładne udokumentowanie, kiedy wniosek o nadanie obywatelstwa wpłynął do urzędu. Dzięki temu łatwiej będzie później wykazać, kiedy wniosek został złożony i od kiedy urząd musi rozpocząć jego rozpatrywanie.
