Ekspertka przewiduje przedłużenie do marca 2028 roku
Tymczasowa ochrona dla osób z Ukrainy obowiązuje obecnie do 4 marca 2027 r. Nie podjęto jeszcze oficjalnej decyzji co do dalszego przebiegu sytuacji po tej dacie. Jednak według wypowiedzi Ylvy Johansson kolejne przedłużenie jest prawdopodobne.
Johansson jest specjalną przedstawicielką Unii Europejskiej ds. obywateli Ukrainy. W wywiadzie udzielonym dla podcastu „Brussels Calls You” portalu informacyjnego DW wyjaśniła, że Komisja Europejska zamierza zaproponować przedłużenie ochrony o kolejny rok. Status ochronny mógłby zatem obowiązywać do 4 marca 2028 roku.
Johansson stwierdziła, że między państwami członkowskimi trwają już rozmowy na temat wspólnego postępowania. UE aktywnie pracuje nad znalezieniem rozwiązania na okres po marcu 2027 roku. Według jej oceny państwa członkowskie UE również zgodziłyby się na tę propozycję.
Jak dotąd nie ma jeszcze oficjalnego wniosku ze strony Komisji Europejskiej. Johansson spodziewa się go jednak „wkrótce”. Ostateczną decyzję będzie można podjąć dopiero wtedy, gdy Komisja przedstawi swoją propozycję, a państwa członkowskie omówią ją i przeprowadzą głosowanie.
Przedłużenie ochrony – ale nie dla wszystkich?
Johansson zakłada, że tymczasowa ochrona zostanie przedłużona o kolejny rok. Jednocześnie wyjaśniła jednak, że w dotychczasowych przepisach mogą pojawić się „pewne drobne zmiany”.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami uchodźcy z Ukrainy otrzymują w Niemczech i we wszystkich innych krajach UE automatycznie ochronę tymczasową. Nie muszą przechodzić procedury azylowej i uzyskują dostęp do rynku pracy, świadczeń socjalnych oraz systemu opieki zdrowotnej i edukacji. W Niemczech ochrona tymczasowa podlega przepisom dotyczącym zezwolenia na pobyt zgodnie z § 24 ustawy o pobycie (AufenthG).
W wywiadzie Johansson nie wspomniała, jakich zmian w dotychczasowych przepisach się spodziewa. Na początku czerwca okazało się jednak, że kilka krajów UE, w tym Niemcy, opowiedziało się za wprowadzeniem ograniczeń dotyczących przyjmowania ukraińskich mężczyzn.
Trwają dyskusje na temat wykluczenia w przyszłości mężczyzn w wieku od 23 do 60 lat z systemu ochrony tymczasowej. Uzasadnieniem tej decyzji jest fakt, że Ukraina potrzebuje mężczyzn w wieku poborowym do obrony kraju oraz na rynku pracy.
Również przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zasugerowała, że obecne przepisy mogłyby zostać zmienione w tym zakresie. Jak dotąd nie podała jednak żadnych konkretnych szczegółów.
Zgodnie z aktualnymi informacjami nowa regulacja ma dotyczyć przede wszystkim Ukraińców wjeżdżających do UE po raz pierwszy. Natomiast status ochronny osób, które już przebywają w UE, ma pozostać bez zmian.
Gdyby nowo przybyli mężczyźni w wieku od 23 do 60 lat zostali wykluczeni z systemu ochrony tymczasowej, musieliby złożyć zwykły wniosek o azyl lub ubiegać się o inny dokument pobytowy. Ich prawo do ochrony byłoby wówczas rozpatrywane indywidualnie.
Trwająca wojna jako powód przedłużenia
Johansson wskazał na utrzymującą się niepewną sytuację na Ukrainie jako główną przyczynę spodziewanego przedłużenia. Nie należy spodziewać się zawarcia porozumienia pokojowego ani trwałego zawieszenia broni w najbliższej przyszłości.
Zdaniem specjalnej wysłanniczki UE Unia Europejska musi zatem jak najszybciej zapewnić jasność w tej sprawie. Wielu Ukraińców i Ukrainek obawia się, jak potoczą się sprawy po wygaśnięciu obecnego okresu ochrony w marcu 2027 roku. Szybka decyzja mogłaby zapewnić osobom, których to dotyczy, większe poczucie bezpieczeństwa i ułatwić im planowanie dalszej przyszłości.
W marcu 2026 r. około 4,33 mln osób w Unii Europejskiej korzystało z ochrony tymczasowej. Ponad 1,1 mln z nich mieszkało w Niemczech.
Zmiana na inny dokument pobytowy
Pomimo spodziewanego przedłużenia Johansson radzi osobom z Ukrainy, aby w dłuższej perspektywie czasu przeszły na inny tytuł pobytu. Jej zdaniem tymczasowa ochrona nie powinna pozostawać jedyną podstawą pobytu przez pięć czy sześć lat.
Osoby, które mieszkają już od kilku lat w jednym z państw UE, powinny w miarę możliwości stopniowo przejść na legalny tytuł pobytu. W Niemczech mogłoby to na przykład oznaczać pozwolenie na pobyt w celu podjęcia pracy, nauki zawodu, studiów lub z powodów rodzinnych.
Zmiana jest jednak możliwa tylko wtedy, gdy spełnione są warunki dotyczące danego zezwolenia na pobyt. To, jakie wymagania obowiązują, zależy od celu pobytu.
Podsumowanie: Nie zapadła jeszcze oficjalna decyzja
Z wypowiedzi Ylvy Johansson wynika, że przedłużenie ochrony tymczasowej do marca 2028 r. jest prawdopodobne. Trwają już rozmowy między państwami członkowskimi UE, a Komisja Europejska najwyraźniej przygotowuje odpowiedni wniosek.
Nie podjęto jednak jeszcze ostatecznej decyzji. Nie jest również jasne, czy ochrona zostanie przedłużona bez zmian, czy też zostaną wprowadzone specjalne zasady dotyczące nowo przybywających ukraińskich mężczyzn.
