Uzman, sürenin Mart 2028’e kadar uzatılacağını öngörüyor
Ukrayna'dan gelen kişilere sağlanan geçici koruma, şu anda 4 Mart 2027 tarihine kadar geçerlidir. Bundan sonra ne olacağına dair henüz resmi bir karar alınmamıştır. Ancak Ylva Johansson 'un açıklamalarına göre, bu sürenin bir kez daha uzatılması muhtemeldir.
Johansson, Avrupa Birliği’nin Ukraynalılar için Özel Temsilcisidir. Haber portalı DW’nin “Brussels Calls You” adlı podcast’ine verdiği röportajda, AB Komisyonu’nun koruma süresinin bir yıl daha uzatılmasını önereceğini açıkladı. Böylece koruma statüsü 4 Mart 2028 tarihine kadar devam edebilir.
Johansson, üye devletler arasında ortak bir yaklaşım konusunda görüşmelerin halihazırda sürdüğünü belirtti. AB, Mart 2027’den sonraki dönem için bir çözüm bulmak üzere aktif olarak çalışıyor. Onun değerlendirmesine göre, AB üye devletleri de bu öneriyi kabul edecek.
AB Komisyonu’ndan henüz resmi bir teklif gelmedi. Ancak Johansson bunun “çok yakında” gelmesini bekliyor. Komisyon önerisini sunduktan ve üye devletler bu konuyu görüşüp oyladıktan sonra nihai bir karar verilebilecek.
Korumanın uzatılması – ama herkes için değil mi?
Johansson, geçici korumanın bir yıl daha uzatılacağını öngörüyor. Bununla birlikte, mevcut kurallarda “bazı küçük değişiklikler” olabileceğini de belirtti.
Mevcut kurallara göre, Ukrayna’dan gelen mülteciler Almanya’da ve diğer tüm AB ülkelerinde otomatik olarak geçici koruma hakkına sahip olurlar. İltica prosedüründen geçmeleri gerekmez ve işgücü piyasasına, sosyal yardımlara, sağlık ve eğitim sistemine erişim imkânı elde ederler. Almanya’da geçici koruma, İkamet Kanunu’nun (AufenthG) 24. maddesine göre verilen ikamet izni kapsamındadır.
Johansson, röportajda mevcut kurallarda ne tür değişiklikler beklediğini belirtmedi. Ancak Haziran başında, Almanya’nın da aralarında bulunduğu birçok AB ülkesinin Ukraynalı erkeklerin kabulüne kısıtlamalar getirilmesinden yana olduğu ortaya çıktı.
23 ile 60 yaş arasındaki erkeklerin gelecekte geçici koruma kapsamı dışında bırakılması konusu tartışılıyor. Bunun gerekçesi olarak, Ukrayna’nın askere alınabilir yaştaki erkeklere ülkenin savunması ve işgücü piyasası için ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de mevcut kuralın bu yönde değiştirilebileceğini ima etti. Ancak şu ana kadar somut ayrıntılara değinmedi.
Güncel bilgilere göre, yeni kural esas olarak AB’ye yeni giriş yapan Ukraynalıları etkileyecek. Öte yandan, halihazırda AB’de bulunan kişilerin koruma statüsünde herhangi bir değişiklik olmayacak.
23 ile 60 yaşları arasındaki yeni gelen erkekler geçici koruma kapsamı dışında tutulurlarsa, normal bir sığınma başvurusu yapmaları veya başka bir ikamet izni başvurusunda bulunmaları gerekecektir. Bu durumda, koruma hakları bireysel olarak değerlendirilecektir.
Uzatmanın nedeni olarak süregelen savaş
Johansson, beklenen uzatmanın önemli bir nedeni olarak Ukrayna’daki durumun hâlâ belirsiz olmasını gösterdi. Yakın gelecekte bir barış anlaşması ya da kalıcı bir ateşkesin gerçekleşmesi beklenmiyor.
AB Özel Temsilcisi’ne göre, AB bu nedenle erkenden netlik sağlamalıdır. Birçok Ukraynalı, mevcut koruma süresinin Mart 2027’de sona ermesinden sonra durumun nasıl olacağı konusunda endişeli. Yakında alınacak bir karar, etkilenen kişilere daha fazla güvence verebilir ve gelecek planlamalarını kolaylaştırabilir.
Mart 2026 itibarıyla Avrupa Birliği’nde yaklaşık 4,33 milyon kişi geçici koruma statüsüne sahipti. Bunların 1,1 milyondan fazlası Almanya’da yaşıyordu.
Başka bir ikamet iznine geçiş
Beklenen uzatmaya rağmen Johansson, Ukrayna’dan gelen kişilere uzun vadede başka bir ikamet iznine geçmelerini tavsiye ediyor. Ona göre, geçici koruma beş ya da altı yıl boyunca ikamet için tek dayanak olarak kalmamalıdır.
Bir AB ülkesinde birkaç yıldır yaşayan kişiler, mümkünse kademeli olarak düzenli bir ikamet iznine geçmelidir. Örneğin Almanya’da, çalışma, mesleki eğitim, üniversite eğitimi veya ailevi nedenlerle verilen ikamet izni söz konusu olabilir.
Ancak, değişiklik ancak ilgili ikamet izni için gerekli şartlar yerine getirildiğinde mümkündür. Hangi şartların geçerli olduğu, istenen ikamet amacına bağlıdır.
Sonuç: Henüz resmi bir karar alınmadı
Ylva Johansson’un açıklamaları, geçici korumanın Mart 2028’e kadar uzatılmasını olası kılıyor. AB üye ülkeleri arasında görüşmeler halihazırda devam ediyor ve AB Komisyonu da görünüşe göre bu yönde bir öneri hazırlıyor.
Ancak henüz kesin bir karar alınmadı. Korumanın herhangi bir değişiklik yapılmaksızın uzatılıp uzatılmayacağı ya da ülkeye yeni giriş yapan Ukraynalı erkekler için özel kurallar getirilip getirilmeyeceği de henüz belli değil.
