AB'de 2027 yılına kadar geçici koruma
Mart 2022'den bu yana dört milyondan fazla Ukraynalı, AB çapındaki kitlesel akın direktifi kapsamında Rusya'nın saldırı savaşının sonuçlarına karşı geçici koruma aldı. Almanya'da İkamet Yasası'nın 24. Maddesi kapsamında geçerli olan bu özel koruma statüsü, mağdurlara, ev sahibi AB ülkesinde bireysel sığınma başvurusu yapmak zorunda kalmadan işgücü piyasasına, sosyal yardımlara ve tıbbi bakıma erişim sağlıyor.
Koruma kısa bir süre önce 4 Mart 2027 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu tarihe kadar veya Ukrayna'daki durum koruma statüsünün iptal edilmesine izin verene kadar (mevcut düzenlemelere göre) geçerlidir.
Şimdi kabul edilen tavsiye kararıyla AB Konseyi, üye devletlerin bu sistemin olası bir sonu için zamanında hazırlık yapmalarını sağlamak istemektedir. Bu, Ukrayna'ya sürdürülebilir bir dönüş için koşulların yaratılmasını ve aynı zamanda AB ülkelerinde daha uzun süreli ikamet için fırsatların açılmasını içermektedir.
AB'de uzun süreli ikamet imkanı
Konsey tavsiye kararı, AB üye ülkelerine Ukraynalıların örneğin çalışma, eğitim, öğrenim veya ailevi nedenlerle ulusal ikamet izinlerine kolayca geçebilmelerini sağlamaları çağrısında bulunuyor. Geçici korumaya paralel olmamak kaydıyla, örneğin yüksek nitelikli çalışanlar için AB hukuku kapsamındaki statü biçimlerine geçiş de mümkün olmalıdır.
Bunun amacı, uzun vadede AB'de kalmak isteyen ve ilgili gereklilikleri yerine getiren kişilerin yasal olarak korunmasını sağlamaktır.
Ukrayna'ya geri dönme imkanı
Ev sahibi ülkedeki entegrasyon fırsatlarına ek olarak, gönüllü geri dönüşe hazırlık konusuna da odaklanılmalıdır. Bu amaçla üye devletler, ülkelerine dönen Ukraynalı mültecilere mali veya kurumsal destek sağlayan geçici teklifler içeren programlar geliştirmelidir.
Burada önemli bir nokta, mültecilerin AB'deki koruma statülerini kaybetmeden Ukrayna'ya "keşif ziyaretleri", yani kendi ülkelerini araştırmak için ziyaretler yapmalarına izin verilmesidir. Ayrıca Ukraynalıların geri dönüş programlarına katılsalar bile geçici koruma haklarını muhafaza etmeleri öngörülmektedir.
AB Ukraynalı mülteciler için kapsamlı bilgi sağlamak istiyor
Etkilenenlere kapsamlı bilgi sağlamak amacıyla AB devletleri de bilgilendirme sistemleri ve kampanyaları oluşturmalıdır. Bunlar yasal seçenekler, diğer oturma izinlerine geçiş ya da Ukrayna'ya geri dönüş gibi konularda bilgi içermelidir.
Başka bir öneri de sözde Birlik Merkezleri kurulacak. Bu merkezler AB programları aracılığıyla finanse edilecek ve bir ülkede yerinden edilmiş Ukraynalılar için irtibat noktaları olarak hizmet verecek. Mülteciler burada belge ve başvurular konusunda destek almanın yanı sıra ev sahibi ülkede ya da Ukrayna'da iş bulma konusunda danışmanlık hizmeti alabilecekler.
"AB'nin Ukrayna halkıyla dayanışması sarsılmaz bir şekilde devam etmektedir. Aynı zamanda, koşulların Ukraynalıların evlerine dönmelerine ve ülkelerinin yeniden inşasına yardımcı olmalarına izin vereceği güne hazırlanmak da mantıklıdır," dedi Danimarka Göçmenlik Bakanı Kaare Dybvad Bek. Danimarka şu anda AB dönem başkanlığını yürütmektedir.
Konsey Tavsiye Kararı bu aşamada henüz yasal olarak bağlayıcı olmamakla birlikte, AB üye devletleri için önemli bir rehber niteliği taşımaktadır. Kılavuz ilkeler, geçici korumadan geçişin koordine edilmesini ve sorumluluğun tüm ülkeler arasında paylaşılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Üye devletler ayrıca tüm tedbirleri birbirleriyle ve Ukrayna makamlarıyla koordine etmeye çağrılmaktadır.
Şu anda Almanya'daki Ukraynalı mülteciler için ne geçerli?
AB Komisyonu'na göre Rusya'nın saldırı savaşının başlamasından bu yana Ukrayna'dan 4.3 milyondan fazla kişi Avrupa Birliği' ne sığındı. Bunlardan 1.2 milyon Ukraynalı Almanya'da koruma buldu.
Kitlesel Akın Direktifi (Bölüm 24 AufenthG) kapsamındaki geçici koruma da Mart 2027'ye kadar veya koruma statüleri AB tarafından geri çekilene kadar bu kişiler için geçerlidir. Ukraynalılar Almanya'da 24. Madde kapsamında sığınmacı olarak kabul edilmedikleri için, ihtiyaç duymaları halinde işgücü piyasasına, konuta, tıbbi bakıma, eğitime ve sosyal yardımlara (vatandaşlık ödeneği) erişebilirler.
Almanya'da Ukraynalı mülteciler için artık vatandaşlık yardımı yok
Ancak bu durum yakında değişebilir. CDU/CSU ve SPD'den oluşan federal hükümet şu anda yasayı değiştirmeyi planlıyor, böylece ihtiyacı olan Ukraynalılar vatandaşlık ödeneği yerine sadece Sığınmacılara Yardım Yasası uyarınca yardım alabilecekler. Tıbbi yardımlarda da kesintiye gidilecek.
Bu durumdan 1 Nisan 2025'ten sonra Almanya'ya giriş yapan herkes etkilenecek. Ancak daha uzun süredir Almanya'da bulunan Ukraynalılar ile çocuklar ve gençler vatandaşlık parası almaya devam edecek.
Yasanın ne zaman yürürlüğe gireceği şu anda belirsiz. Ancak Federal Meclis'in bu yılın sonuna kadar bir karara var ması bekleniyor.
Almanya'da vatandaşlığa kabul - Ukrayna çifte vatandaşlığa izin veriyor
Almanya'daki Ukraynalılar için bir başka önemli nokta: Ukrayna yakın zamanda vatandaşlarının çifte vatandaşlığa sahip olmasına izin verdi. Vatandaşlık yasasında yapılan reformdan bu yana Almanya'da da çoklu vatandaşlık mümkün. Bu, Almanya'da vatandaşlığa geçmek isteyen Ukraynalıların Ukrayna pasaportlarını bırakmak zorunda kalmadan bunu yapabilecekleri anlamına geliyor.
Ukraynalılar Almanya'da hangi oturma izinlerine geçiş yapabilirler?
AB Konseyi, üye devletlere Ukraynalı mültecilerin ulusal oturma izni almalarını kolaylaştırmalarını tavsiye etmektedir. Almanya'da, diğerlerinin yanı sıra aşağıdaki seçenekler de mümkündür:
- § Bölüm 16a AufenthG: Mesleki eğitim için ikamet
- § Bölüm 16d AufenthG: Yabancı mesleki yeterliliklerin tanınmasına yönelik tedbirler
- § Bölüm 16f AufenthG: Dil kursları ve okula devam
- § Bölüm 17 AufenthG: Eğitim veya öğrenim yeri arama
- § 18a ve § 18b AufenthG: Kazançlı istihdam
- § Bölüm 19c AufenthG: diğer işler
- § Bölüm 21 AufenthG: Serbest meslek
- §§ 27-36 AufenthG: Aile birleşimi
