Dava ne hakkındaydı?
Dava, 1960 doğumlu Lübnanlı bir kadınla ilgiliydi. Kadın, 2006 yılının sonunda Almanya’ya geldi ve 2007 yılının başında sığınma başvurusunda bulundu. Başvurusu reddedildikten sonra, ilk olarak geçici kalma izni aldı. Aralık 2009’da kadın, bir Alman vatandaşının eşi olarak oturma izni aldı (§ 28 AufenthG).
Temmuz 2025’te kadın, İkamet Kanunu’nun 9. maddesi uyarınca yerleşim izni başvurusunda bulundu. Ancak yetkili Yabancılar Dairesi bu başvuruyu reddetti.
Bunun nedeni, emeklilik primlerinin eksik olmasıydı. AufenthG’nin 9. maddesi uyarınca ikamet izni alabilmek için, başvuru sahiplerinin ilke olarak yasal emeklilik sigortasına en az 60 ay boyunca zorunlu veya gönüllü prim ödemiş olmaları gerekir. Ancak bu kadın, yalnızca 2010 yılına ait zorunlu primleri kanıtlayabildi.
Aynı zamanda, kadın bu arada kalıcı olarak çalışma yeteneğini kaybetmişti. Dolayısıyla, sağlık durumu nedeniyle artık çalışamıyor ve geçimini kendi başına sağlayamıyordu. Bu nedenle, Yabancılar Dairesi bu koşul (geçimini sağlama) söz konusu olduğunda kanıt sunma şartından feragat etti.
Ancak eksik emeklilik primleri konusunda yetkili makam herhangi bir istisna tanımıyor. Makamın görüşüne göre, kadın, hastalığı nedeniyle önceki yıllarda emeklilik sigortası primlerini ödeyemediğini yeterince kanıtlayamadı.
Kadın bu karara itiraz etti. Önemli olanın geçmişteki değil, şu anki sağlık durumu olduğunu savundu. Artık kalıcı olarak çalışamadığı için emeklilik primlerini de ödeyemeyeceğini belirtti.
Yerleşim izni kapsamında emeklilik primleri: Hangi kurallar ve istisnalar geçerlidir?
AufenthG’nin 9. maddesi uyarınca yerleşim izni başvurusunda bulunan kişinin, yasal emeklilik sigortasına en az 60 ay boyunca zorunlu veya gönüllü prim ödemesi yapmış olması gerekir. Özel emeklilik sigortasına yapılan benzer prim ödemeleri de dikkate alınabilir. Bir kişinin çocuk bakımı veya evde bakım nedeniyle çalışamadığı süreler de hesaba katılabilir.
Ancak yasa, fiziksel, zihinsel veya ruhsal bir hastalık ya da engel nedeniyle belirli şartları yerine getiremeyen kişiler için istisnalar öngörmektedir. Bu, yerleşim izni ile ilgili toplam dört şartı kapsamaktadır:
- kendi başına geçimini sağlamak
- 60 aylık emeklilik sigortası primleri veya buna eşdeğer bir emeklilik planı
- yeterli Almanca bilgisi (B1)
- Almanya’daki hukuk ve toplumsal düzen hakkında temel bilgiler (“Almanya’da Yaşam” Sınavı)
Bunun anlamı şudur: Bir kişi, bir hastalık veya engel nedeniyle bu şartlardan birini (veya birkaçını) yerine getiremiyorsa, yetkili makam bu şarttan feragat edebilir.
Ancak bu, idari takdir yetkisine dayalı bir karardır. Yetkili makam bir istisna yapabilir, ancak bu konuda yasal bir hak söz konusu değildir. Ayrıca, hastalık veya engellilik durumunun bir doktor raporu ile kanıtlanması gerekir.
Mahkeme nasıl bir karar verdi ve neden?
Osnabrück İdare Mahkemesi davayı reddetti. Mahkemenin görüşüne göre, söz konusu kadının yerleşim izni alma hakkı bulunmamaktadır.
Yargıçlar şu hususu açıkça belirtmişlerdir: Mevcut bir hastalık veya çalışma göremezlik durumu, geçmişte gerekli olan 60 aylık emeklilik priminden muafiyet için yeterli değildir.
Mahkeme, yasanın lafzına atıfta bulundu. Bir istisna, ancak bir hastalık veya engel nedeniyle bir koşulun yerine getirilememesi durumunda geçerlidir.
Bunun anlamı şudur: Emeklilik primlerinin ödenememesinin nedeni, hastalık veya engellilik olmalıdır.
Davacının durumunda bu bağlantı yeterince kanıtlanmamıştır.
Kadın, gerçi birkaç yıldır sağlık sorunları yaşıyordu. Ancak tıbbi kayıtlardan, en azından zaman zaman tam zamanlı olarak hafif işler yapabileceği anlaşılıyordu.
Ancak 2024 yılında kendisine iş piyasasında bir işe yerleştirilmesinin artık mümkün olmadığı bildirildi. Sonunda Ekim 2025’te kalıcı iş göremezlik durumu tespit edildi.
Mahkemenin görüşüne göre, kadın, en azından 2009 yılında ikamet izni verildiği tarihten itibaren uzun bir süre boyunca çalışabilir ve emeklilik primlerini ödeyebilirdi. Dolayısıyla, bugün artık bunu kalıcı olarak yapamaması, yerleşme izni şartından feragat etmek için yeterli bir gerekçe değildir.
Bu, diğer başvuru sahipleri için ne anlama geliyor?
Bu karar şunu göstermektedir: Günümüzde mevcut bir hastalık, engellilik veya çalışma göremezlik durumu, yerleşim izni verilmesi sırasında 60 aylık emeklilik priminden feragat edilmesini zorunlu kılmaz.
Hastalık veya engellilik nedeniyle muafiyet almak isteyenler, hastalık veya engelliliğin ne zamandan beri emeklilik primlerinin ödenememesine yol açtığını kanıtlamalıdır.
Bir kişi, daha önce birkaç yıl çalışabilecek durumda olmasına rağmen iş göremez hale gelmesi daha geç gerçekleşirse, istisna tanınması daha zor olabilir.
Bu nedenle, başvuru sahiplerinin sağlıkla ilgili kısıtlamalarını mümkün olduğunca kesin bir şekilde kanıtlamaları önemlidir. Bu bağlamda sadece bugünkü sağlık durumu değil, hastalığın veya engelliliğin ne zamandan beri var olduğu ve geçmişte çalışma yeteneğini ne ölçüde kısıtladığı da önemlidir.
Bir istisna yapılıp yapılmayacağı, yetkili makamın kararına bağlıdır ve her bir vakanın özelliklerine göre değişir.
En önemli noktaların özeti
- AufenthG’nin 9. maddesine göre ikamet izni alabilmek için çeşitli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bunlar arasında, kendi imkanlarıyla geçimini sağlayabilme ve 60 aylık emeklilik primi ödemesi de yer almaktadır.
- Bir başvuru sahibi, bir hastalık veya engel nedeniyle belirli şartları yerine getiremiyorsa, yetkili makam bir istisna yapabilir ve bu şartlardan feragat edebilir.
- Ancak bu konuda her zaman belirleyici olan, ilgili şartın yerine getirilememesinin nedeninin hastalık veya engel olup olmadığıdır.
- Eğer bu koşul geçmişte yerine getirilebilseydi, bir istisna söz konusu olamazdı.
- Hastalık veya engellilik durumu, kural olarak bir tıbbi rapor veya uzman görüşü ile kanıtlanmalıdır
