Davanın konusu neydi?
Davada, uzun yıllar Almanya’da yaşamış ve yerleşim izni sahibi olan bir kadın söz konusuydu. Mayıs 2023’te , Avusturya’da yaşayan partnerinin evine ana ikametgahını kaydettirdi. Birkaç hafta sonra, Avusturya vatandaşı olan bu kişiyle evlendi.
Düğünden kısa bir süre sonra kadın, Avusturya’da aile ferdi olarak oturma izni başvurusunda bulundu. Evlilik daha sonra sona erdi. Mart 2024’te bir Avusturya makamına, boşandıktan sonra Almanya’ya geri dönmek istediğini bildirdi.
Ancak bu arada Alman Yabancılar Dairesi, kadının yaşam merkezini Avusturya’ya taşıdığını varsaymıştı. Bu nedenle kadının Alman ikamet izni sona ermişti.
Kadın bu karara itiraz etti. Almanya’daki ikametini hiçbir zaman tamamen bırakmadığını öne sürdü. Hâlâ Almanya’da kayıtlı olduğunu, burada bir dairesi ve bir banka hesabı olduğunu ve Alman doktorlardan tedavi görmeye devam ettiğini belirtti. Ayrıca, evlendikten sonra da düzenli olarak Almanya’da bulunduğunu ekledi.
Yurtdışında ikamet: Yerleşim izni ne zaman sona erer?
Yerleşim izninin süresiz olması, her koşulda kalıcı olarak geçerli olacağı anlamına gelmez. İkamet izninin ne zaman sona ereceği, İkamet Kanunu’nun 51. maddesinde düzenlenmiştir.
Yurtdışında kalınan süreler söz konusu olduğunda, özellikle iki madde önemlidir.
1. Kural: Yurtdışında altı ay geçtikten sonra yerleşim izninin sona ermesi
Genel kural şudur: İkamet izni, sahibinin Almanya’dan ayrılması ve altı ay içinde tekrar giriş yap maması durumunda kaybedilebilir (İkamet Kanunu, Madde 51, Paragraf 1, Madde 7). Yabancılar Dairesi ’nin ayrılmadan önce daha uzun bir süreye izin vermesi durumunda bir istisna söz konusu olabilir.
Bunun yanı sıra başka istisnalar da bulunmaktadır. En az 60 yaşında olan ve en az 15 yıldır Almanya’da yasal olarak ikamet eden kişilerin, ülkeye yeniden giriş için altı ay yerine on iki ay süreleri vardır. Bu durum, belirli koşullar altında, yerleşim izni olan eşler için de geçerlidir.
Bir başka istisna ise, en az 15 yıldır Almanya’da yasal olarak ikamet eden kişiler için geçerlidir. Geçim kaynakları güvence altındaysa ve sınır dışı edilme riski bulunmuyorsa, uzun süreli yurt dışı kalışlarda bile yerleşim izni geçerliliğini yitirmez.
Sürenin aşılmasının tek nedeninin, kişinin menşe ülkesinde yasal askerlik yükümlülüğünü yerine getirmesi olması durumunda da bir istisna geçerlidir. Bu durumda, askerlik hizmetinin bitiminden sonraki üç ay içinde ülkeye yeniden giriş yapılması halinde, yerleşim izni geçersiz hale gelmez.
2. Kural: Ülkeyi terk ettiğinde ikamet izninin sona ermesi
Bununla birlikte, ikamet izni çok daha erken bir tarihte de sona erebilir – yani Almanya’dan ayrılma anında (İkamet Kanunu, Madde 51, Paragraf 1, 6. madde). Bu durum, bir kişinin Almanya’yı sadece geçici olarak değil, kalıcı olarak terk etmesi halinde geçerlidir.
Bu şu anlama gelir: Bir kişi yaşam merkezini kalıcı olarak yurtdışına taşırsa, yerleşim izni altı aylık sürenin dolmasından önce bile kaybedilebilir. Buna işaret eden unsurlar arasında örneğin yeni bir ana ikametgah, eşle ortak bir konut veya yurtdışında kalıcı bir iş bulunabilir.
Mahkeme nasıl karar verdi?
Bavyera İdare Mahkemesi, davacının talebini reddetti. Yargıçların görüşüne göre, davacının ikamet izninin süresinin dolduğuna dair ciddi bir şüphe bulunmuyordu.
Mahkemenin görüşüne göre, kadının Almanya’yı kalıcı olarak terk edip yaşam merkezini Avusturya’ya taşıdığını gösteren çeşitli nedenler vardı:
- Davacı, Mayıs 2023’te Avusturya’da ana ikametgahını kaydettirmişti
- Bir Avusturya vatandaşıyla evlendi ve onunla birlikte Avusturya’da yaşadı
- Avusturya’da aile üyeleri için ikamet izni başvurusunda bulundu
Kadının hâlâ Almanya’da kayıtlı olması ve burada bir dairesi bulunması, Yabancılar Dairesi ile mahkemenin kararını etkilemedi. Yargıçların görüşüne göre, sadece bir ikamet adresi, yaşam merkezinin hâlâ Almanya’da olduğunu göstermek için yeterli değildir. Almanya’daki tek tek doktor ve resmi kurum randevuları da bu açıdan yeterli bulunmadı.
Ayrıca şunu da unutmamak gerekir: Yerleşim izni bir kez sona erdiğinde, ilgili kişi daha sonra Almanya’ya geri dönmek istese bile bu izin otomatik olarak yeniden geçerli hale gelmez.
Sonuç: Bu, yerleşim izni sahipleri için ne anlama geliyor?
Yurtdışında kalış süresince, yerleşim izni iki nedenden dolayı sona erebilir:
- Altı aylık süre: Bir kişi Almanya’dan geçici olarak – ancak altı aydan uzun bir süre için – ayrılırsa, yerleşim izni geçersiz hale gelebilir. Yabancılar Dairesi daha uzun bir süreye izin verirse istisnalar söz konusu olabilir.
- Kalıcı olarak ülkeden ayrılma: Bir kişi yaşam merkezini yurtdışına taşırsa – örneğin yeni bir ana ikametgah edinerek – yerleşim izni, Almanya’dan ayrıldığı anda sona erebilir.
Ülke dışına çıkışın geçici mi yoksa kalıcı mı olduğu, her zaman münferit duruma bağlıdır. Örneğin, yurtdışında kalışın nedeni, süresi ve Almanya ile diğer ülkeye olan kişisel ve mesleki bağlar belirleyici faktörlerdir.
Alman yerleşim izniyle uzun süreli olarak yurtdışına gitmek isteyenler, bu nedenle ülkeden ayrılmadan önce bunun yerleşim izni üzerinde ne gibi sonuçlar doğuracağını kontrol etmelidir.
