Hızlandırılmış sığınma prosedürü nedir?
Hızlandırılmış sığınma prosedür ünde, yetkili makam sığınma başvurusunu normal prosedüre göre daha hızlı bir şekilde inceler. Yeni AB kurallarına göre, inceleme ilke olarak üç ay içinde tamamlanmalıdır. Buna karşılık, normal bir sığınma prosedürü altı aya kadar sürebilir.
Hızlandırılmış prosedürler, AB dış sınırlarında veya sınıra yakın kabul merkezlerinde – yani sığınmacılar AB’ye girmeden önce – gerçekleştirilecek. Hızlandırılmış prosedürler, özellikle koruma oranının yüzde 20 veya daha az olduğu menşe ülkelerden gelen sığınmacıları ilgilendiriyor.
AB, bu tür durumlarda mülteci statüsü veya ikincil koruma için gerekli şartların nispeten nadiren yerine getirildiğini varsaymaktadır. Bu nedenle, başvurular bundan böyle normal sığınma prosedürü kapsamında değil, hızlandırılmış bir prosedür kapsamında değerlendirilecektir. Ayrıca, bu menşe ülkelerden gelen sığınma başvuruları daha sık “açıkça temelsiz” gerekçesiyle reddedilmektedir.
Ancak şunu unutmamak gerekir: Hızlandırılmış bir süreçte bile her sığınma başvurusu ayrı ayrı incelenmelidir. İlgili menşe ülkelerden gelen kişilerin başvuruları toplu olarak reddedilemez. Bu kişiler sığınma sürecinde haklarını korurlar ve red kararına karşı itirazda bulunabilirler.
Bu ülkelerden gelen sığınmacılar, hızlandırılmış prosedürlerle karşılaşacaklar
AB, 2025 yılında koruma oranının en fazla yüzde 20 olduğu menşe ülkelerin bir listesini yayınladı. Bu liste, gelecekte sığınma başvuru sahiplerinin hızlandırılmış bir prosedürden geçip geçmeyeceklerinin belirlenmesinde temel teşkil edecek.
Koruma oranı en fazla yüzde 20 olan başlıca menşe ülkeleri şunlardır:
- Irak (yüzde 18,4)
- Demokratik Kongo Cumhuriyeti (yüzde 15,9)
- Nijerya (yüzde 14,3)
- Pakistan (yüzde 13,3)
- Meksika (yüzde 12,7)
- Kazakistan (yüzde 12,4)
- Sri Lanka (yüzde 12,3)
- Endonezya (yüzde 11,7)
- Türkiye (yüzde 11,7)
- Lübnan (yüzde 11,6)
- Ürdün (yüzde 10,4)
- Tayland (yüzde 10,6)
- Cezayir (yüzde 8,7)
- Özbekistan (yüzde 8,8)
- Güney Afrika (yüzde 8,1)
- Senegal (yüzde 7,8)
- Angola (yüzde 7,4)
- Gürcistan (yüzde 6,1)
- Kosova (yüzde 6,0)
- Gana (yüzde 5,8)
- Tunus (yüzde 4,9)
- Kamboçya (yüzde 4,9)
- Fas (yüzde 4,5)
- Hindistan (%2,2)
- Venezuela (yüzde 2,2)
- Vietnam (yüzde 2,3)
- Sırbistan (yüzde 1,9)
- Kuzey Makedonya (yüzde 0,6)
- Bosna-Hersek (yüzde 0,8)
- Moldova Cumhuriyeti (yüzde 0,8)
Bu, bu ülkelerden gelen sığınmacılar için ne anlama geliyor?
Bu menşe ülkelerden gelen sığınma başvuru sahipleri, 12 Haziran 2026 tarihinden itibaren hızlandırılmış sığınma prosedür üne dahil edilebilir. Çoğu durumda, AB’ye giriş yapmadan önce.
Yetkili makam, inceleme sonucunda koruma hakkı bulunmadığını tespit ederse, sığınma başvurusu açıkça temelsiz olduğu gerekçesiyle reddedilebilir. Bu durumda ülkeye giriş reddedilebilir veya sığınma başvurusunda bulunan kişinin AB’yi terk etmesi gerekebilir.
Etkilenen kişiler bu karara karşı hâlâ itirazda bulunabilirler. Ancak hızlandırılmış prosedürde, normal iltica prosedürüne kıyasla daha kısa süreler ve daha katı kurallar geçerlidir.
