Jakie plany ma rząd federalny?
Rząd federalny zamierza znacznie ograniczyć wydatki na dodatek mieszkaniowy. Federalna minister budownictwa Verena Hubertz (SPD) przedstawiła w tej sprawie projekt ustawy. Obecnie trwa proces uzgadniania projektu między ministerstwami. Następnie projekt musi zostać rozpatrzony i przyjęty przez Bundestag oraz Bundesrat.
Zgodnie z dotychczasowymi planami wydatki na dodatek mieszkaniowy mają spaść o około 40 procent: z obecnych około pięciu miliardów euro do około trzech miliardów euro rocznie w przyszłości.
Na razie nie wiadomo, jakie konkretne zmiany są planowane. Projekt ustawy nie został jeszcze opublikowany. Dlatego też nie można jeszcze stwierdzić, kogo faktycznie to dotknie.
Dlaczego rząd federalny chce oszczędzać na dodatku mieszkaniowym?
Rząd federalny uzasadnia planowane cięcia napiętą sytuacją budżetową. Według informacji podanych przez federalną minister budownictwa Hubertz słaba koniunktura gospodarcza, różne kryzysy oraz wysokie wydatki państwowe zmuszają ministerstwa do wprowadzenia środków oszczędnościowych.
Plany te spotykają się jednak z krytyką. Politycy z partii Zielonych i Lewicy, a także stowarzyszenia socjalne i mieszkaniowe ostrzegają, że może to stanowić dodatkowe obciążenie dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Również w szeregach SPD pojawia się sprzeciw wobec cięć. Krytycy obawiają się, że w rezultacie więcej osób może być zmuszonych do korzystania z innych świadczeń socjalnych, takich jak zasiłek obywatelski.
Kto ma prawo do dodatku mieszkaniowego?
Dodatek mieszkaniowy to pomoc państwowa przeznaczona dla osób, których dochody wystarczają wprawdzie na pokrycie kosztów utrzymania, ale które mają trudności z pokryciem kosztów mieszkania. W takiej sytuacji najemcy mogą otrzymać dodatek do czynszu.
Według danych Federalnego Urzędu Statystycznego pod koniec 2024 r. około 1,24 mln gospodarstw domowych w Niemczech otrzymywało dodatek mieszkaniowy. Wśród beneficjentów znajdują się przede wszystkim emeryci i renciści, rodziny, osoby samotnie wychowujące dzieci oraz osoby o niskich dochodach.
Również obcokrajowcy mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy, o ile spełniają wymogi prawne i posiadają odpowiedni dokument pobytowy, na przykład:
- Zezwolenie na osiedlenie się (§ 9 ustawy o pobycie) oraz zezwolenie na
- Pobyt długoterminowy – UE (§ 9a ustawy o pobycie)
- Zezwolenia na pobyt w celu podjęcia zatrudnienia (§ 18a, § 18b ustawy o pobycie) lub dla osób prowadzących działalność na własny rachunek (§ 21 ustawy o pobycie)
- Zezwolenia na pobyt w celu odbycia szkolenia lub studiów (§ 16a i § 16b ustawy o pobycie)
- Zezwolenia na pobyt w ramach łączenia rodzin (§§ 28, 29, 30, 36 ustawy o pobycie)
- Uznani uchodźcy, osoby uprawnione do azylu (§ 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pobycie) oraz osoby uprawnione do ochrony uzupełniającej (§ 25 ust. 2 wariant 2 ustawy o pobycie)
- Zezwolenie na pobyt (§ 60a ustawy o pobycie)
Kogo mogą dotknąć cięcia?
Ponieważ projekt ustawy nie został dotychczas opublikowany, nie ma dokładnych informacji na temat tego, kto w przyszłości mógłby otrzymywać niższy dodatek mieszkaniowy lub w ogóle go stracić.
Federalna minister budownictwa Hubertz oświadczyła jednak w wywiadzie dla gazety „Rheinische Post”: „Cięcia w zakresie dodatków mieszkaniowych dotkną niestety wszystkich dotychczasowych beneficjentów. Jedna trzecia gospodarstw domowych otrzymujących dotychczas dodatki mieszkaniowe straci uprawnienia. Część z nich to osoby, które ze względu na swoje dochody dotychczas ledwo kwalifikowały się do ubiegania się o te dodatki”.
Zgodnie z aktualnym stanem rzeczy, już przyznane dodatki mieszkaniowe będą nadal wypłacane. Rząd federalny nie planuje przedterminowego wygasania bieżących decyzji o przyznaniu dodatku. Ponieważ dodatki mieszkaniowe są zazwyczaj przyznawane na okres dwunastu miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet na 24 miesiące, ewentualne zmiany będą prawdopodobnie miały zastosowanie dopiero w przypadku złożenia nowego wniosku lub przedłużenia dotychczasowego.
Naturalizacja przy pobieraniu dodatku mieszkaniowego – czy to możliwe?
Ważnym warunkiem uzyskania obywatelstwa jest zapewnienie środków do życia. Osoby składające wniosek muszą zasadniczo być w stanie zapewnić środki do życia sobie oraz członkom rodziny pozostającym na ich utrzymaniu bez korzystania z zasiłku obywatelskiego i pomocy społecznej. Oznacza to również, że osoby pobierające zasiłek obywatelski lub pomoc społeczną nie mogą uzyskać obywatelstwa.
Inaczej wygląda jednak sytuacja w przypadku dodatku mieszkaniowego. Pobieranie dodatku mieszkaniowego zasadniczo nie stanowi przeszkody w uzyskaniu obywatelstwa.
Również inne świadczenia państwowe nie mają negatywnego wpływu na proces naturalizacji. Należą do nich na przykład zasiłek na dziecko, dodatek na dziecko, stypendium BAföG, zasiłek chorobowy czy zasiłek opiekuńczy.
Co oznacza zmniejszenie dodatku mieszkaniowego w kontekście naturalizacji?
To, czy zmniejszenie lub utrata dodatku mieszkaniowego ma wpływ na proces naturalizacji, zależy od sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Jeśli dana osoba jest w stanie zapewnić sobie środki do życia z własnych dochodów (lub dzięki świadczeniom niepowodującym utraty uprawnień, takim jak zasiłek na dziecko lub dodatek na dziecko), nawet przy niższym zasiłku mieszkaniowym lub bez niego , naturalizacja pozostaje możliwa.
Problem może pojawić się, gdy po wygaśnięciu lub zmniejszeniu wysokości dodatku mieszkaniowego dochody przestaną wystarczać na pokrycie kosztów utrzymania. Jeśli w związku z tym dana osoba będzie musiała ubiegać się o zasiłek obywatelski lub pomoc społeczną lub będzie do nich uprawniona, może to spowodować, że naturalizacja nie będzie już możliwa.
Czy są jakieś wyjątki?
Tak – od 2024 r. ustawa o naturalizacji zawiera istotny wyjątek od wymogu zapewnienia środków do życia. W § 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o naturalizacji (StAG) zapisano: Środki do życia nie muszą być w całości zapewnione we własnym zakresie, jeżeli wnioskodawca posiada pracę i w ciągu ostatnich dwóch lat był aktywny zawodowo przez co najmniej dwadzieścia miesięcy.
Oznacza to, że nawet jeśli dana osoba będzie musiała w przyszłości pobierać zasiłek obywatelski z powodu obniżenia dodatku mieszkaniowego, naturalizacja nadal może być możliwa. Warunkiem jest spełnienie wyżej wymienionych przesłanek (co najmniej 20 miesięcy pracy zarobkowej w ciągu ostatnich dwóch lat).
Ponadto w odniesieniu do członków dawnej generacji pracowników migrujących oraz byłych pracowników kontraktowych obowiązują szczególne przepisy. Również w tych przypadkach pobieranie zasiłku obywatelskiego lub pomocy społecznej nie powoduje automatycznie wykluczenia z procesu naturalizacji.
Na co powinni teraz zwrócić uwagę wnioskodawcy?
Najważniejsze na początek: planowane cięcia nie zostały jeszcze zatwierdzone. Ustawa znajduje się dopiero na początkowym etapie procedury, a konkretne przepisy nie są na razie znane. Możliwe jest zatem, że plany ulegną zmianie w dalszym toku procedury.
Do czasu uchwalenia nowej ustawy nadal obowiązują dotychczasowe przepisy. Osoby uprawnione mogą nadal ubiegać się o dodatek mieszkaniowy. W przypadku naturalizacji obowiązuje zasada, że pobieranie dodatku mieszkaniowego zasadniczo nie ma negatywnego wpływu na proces naturalizacji.
Gdyby ustawa została przyjęta, a dodatek mieszkaniowy zostałby zmniejszony lub całkowicie zniesiony, może to jednak mieć wpływ na proces naturalizacji. Dzieje się tak w przypadku, gdy utrzymanie nie jest już uznawane za zapewnione.
