Karar, birden fazla vatandaşlığa sahip olan ve Ukrayna'dan kaçan birçok kişiyi etkiliyor. Zira bu kişilerin geçici koruma hakkına sahip olup olmadıkları henüz belli değil.
AufenthG Madde 24'e göre geçici koruma nedir?
Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırı savaşının başlamasının ardından Avrupa Birliği ilk kez özel bir acil durum düzenlemesini devreye soktu: Kitlesel Akın Direktifi kapsamında Ukrayna'dan yerinden edilmiş kişiler için geçici koruma.
Almanya'da bu karar İkamet Yasası'nın 24. maddesi ile uygulanmaktadır. Düzenleme, AB kararı kapsamındaki kişilerin koruma süreleri boyunca oturma izni almalarını öngörmektedir. AB koruması şu anda 4 Mart 2027 tarihine kadar geçerlidir.
AufenthG Madde 24'e göre oturma izni bir sığınma statüsü değil, insani bir ikamet unvanıdır. Almanya'da yasal olarak güvenli bir ikametin yanı sıra kapsamlı haklar sağlar:
- İş ve eğitim: işgücü piyasasına sınırsız erişim
- Sosyal yardımlar: Vatandaşlık geliri ve temel gelir desteği hakkı
- Sağlık: Yasal sağlık sigortasına erişim
- Aile birleşimi: birçok durumda eşlerin ve çocukların katılmasına izin verilir
- Eğitim: Çocuklar için zorunlu eğitim ve okula devam, yetişkinler için dil ve uyum kursları
- Seyahat özgürlüğü: Almanya'da özgürce hareket edebilme ve yaşayabilme
Çifte vatandaşlığı olan kişi AufenthG § 24 uyarınca oturma izni için başvuruda bulundu
Söz konusu dava, Ukrayna pasaportuna sahip olan ancak aynı zamanda Suriye vatandaşı olan bir adamla ilgilidir. Mahkemeye göre bu kişi uzun yıllar Ukrayna'da yaşamış ve Ekim 2016'dan bu yana Odessa bölgesine kayıtlıymış.
Aynı zamanda Suriye ve Türkiye ile aile bağları bulunmaktadır. Mersin'de (Türkiye) yaşayan Suriyeli bir kadınla evli. Oğulları Aralık 2021'de orada doğdu. Daha sonra Almanya'da bir kızı dünyaya geldi.
2022 yılında, adam ilk olarak Ukrayna'dan İrlanda'ya seyahat etmiş ve burada geçici koruma başvurusunda bulunmuş ve kendisine geçici koruma verilmiştir. Daha sonra akrabalarının yanında yaşamak ve AufenthG 24. Madde kapsamında oturma izni başvurusunda bulunmak üzere Almanya'ya taşınmıştır.
Yabancıların geçici koruma talepleri reddedildi
Ancak, sorumlu göçmenlik makamı başvuruyu iki ana gerekçeyle reddetti:
- Belirsiz ikamet yeri:
Adam 24 Şubat 2022'den önce Ukrayna'da yaşadığına dair yeterli kanıt sunamamıştır. Sadece bir bildirim yeterli değildi. Eşiyle birlikte yaşam merkezini Türkiye'de kurmuş olabilir. - İkinci vatandaşlık :
Adam aynı zamanda Suriye vatandaşı olduğu için Suriye'de devlet koruması talep edebilir. Yetkililerin görüşüne göre, Suriyeliler - Ukraynalıların aksine - geçici koruma hakkına sahip olmadıklarından, AufenthG'nin 24. Maddesi anlamında korunmaya muhtaç değildir.
Yetkililer oturma iznini reddetmiş, kendisini sınır dışı etmekle tehdit etmiş ve geçici giriş ve ikamet yasağı koymuştur.
Mahkemenin eylemi ve kararı
Adam ailesiyle birlikte karara itiraz etti. Yıllardır Ukrayna'da yaşadığını, orada bir evi, banka hesabı ve sosyal bağlantıları olduğunu ve bu nedenle AB düzenlemeleri kapsamına girdiğini, yani AufenthG'nin 24. Bölümünden yararlanma hakkına sahip olduğunu savundu.
Suriye vatandaşlığı sadece resmi nitelikteydi - artık Suriye ile herhangi bir bağlantısı yoktu ve orada koruma talep edemezdi.
Stuttgart İdare Mahkemesi ilk olarak adamın şikayetini reddetmiştir. Bunun üzerine Mannheim Yüksek İdare Mahkemesi'ne (OVG) temyiz başvurusunda bulundu. Bu kez başarılı oldu.
OVG Mannheim, alt mahkemenin kararını kısmen bozarak adamın ve kızının ana davanın sonuna kadar Almanya'da kalabileceğine hükmetti.
Mahkeme: Yasal durum şu anda belirsiz
Yargıçlar, ana yargılamada incelenmesi gereken birkaç kilit hukuki konu belirlemiştir:
- Hayati çıkarların merkezi: Bu adamın mutat ikametgahı gerçekten Ukrayna'da mı yoksa Türkiye'de mi?
- Çifte vatandaşlık: Çifte vatandaşlığı olan biri AB kararı kapsamında mıdır?
- İrlanda'da Önceki Koruma: Adam daha önce başka bir AB ülkesinde kayıtlı olsa bile Almanya koruma sağlamak zorunda mı?
Mahkemeye göre, tüm bu sorular cevapsız kaldığı için, adamın sınır dışı edilmemesindeki menfaati ağır basmaktadır. Hukuki durum belirsizliğini koruduğu sürece Suriye ya da Ukrayna'ya sınır dışı edilmesi hukuken haklı görülemez.
Çifte vatandaşlık: Koruma hakkı mı?
Temel soru hala ortada duruyor: Birden fazla pasaportu olan Ukraynalılar AufenthG Madde 24 kapsamında geçici koruma hakkına sahip midir?
Şu ana kadar ne Avrupa ne de Alman hukukunda bu konuda açık bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ukrayna'dan gelen kişilere geçici koruma sağlayan AB kararı, çifte veya birden fazla vatandaşlığa sahip kişiler için herhangi bir kısıtlamadan bahsetmiyor.
Ancak uygulamada AB üye ülkeleri yönetmeliği farklı yorumlamaktadır:
- İsveç gibi bazı ülkeler, diğer menşe ülkeye geri dönmenin güvenli ve makul olması halinde çifte vatandaşlara geçici koruma sağlamayı reddetmektedir.
- Kural olarak Almanya, ilgili kişilerin Ukrayna'da yaşadıkları ve ikinci menşe ülkelerine güvenli bir şekilde geri dönemeyecekleri kanıtlandığı takdirde, birden fazla vatandaşlık durumunda bile İkamet Yasası'nın 24. maddesi uyarınca koruma sağlamaktadır.
Mahkeme kararını şu şekilde gerekçelendirmiştir
OVG Mannheim, her iki görüşün de yasal olarak haklı görülebileceğine işaret etmektedir.
Korumaya karşı argüman:
AufenthG Madde 24, Ukrayna'ya güvenli bir şekilde geri dönemeyen kişileri korumaktadır. Ancak, Ukrayna vatandaşlığına ek olarak başka vatandaşlıklara sahip olan ve başka bir menşe ülkede güvenli bir şekilde yaşayabilen herkes korunmaya muhtaç olarak kabul edilmez.
Bu argüman, bir kişinin uluslararası koruma alabilmesi için menşe ülkelerinin tamamında risk altında olmasını gerektiren Cenevre Mülteci Sözleşmesi'ne dayanmaktadır.
Koruma lehine argüman:
Geçici korumaya ilişkin AB kararı çifte vatandaşlar için herhangi bir istisna getirmemektedir. Buna göre, tek belirleyici faktör, bir kişinin Ukrayna'da yaşayıp yaşamadığı ve savaş nedeniyle yerinden edilip edilmediğidir.
Savaştan gerçekten etkilenenlerin sadece ikinci bir vatandaşlık nedeniyle koruma dışında bırakılması düzenlemenin insani amacıyla bağdaşmayacaktır.
Bu durum, çifte vatandaşlık durumunda da İkamet Yasası'nın 24. Bölümüne ilişkin bir talebin mevcut olup olmadığı sorusunun şimdilik açık kaldığı ve ana davada ya da Avrupa Adalet Divanı'nın (AAD) ileride vereceği bir kararla açıklığa kavuşturulması gerektiği anlamına gelmektedir.
Kararın etkilenenler için önemi
Çifte vatandaşlığa sahip mülteciler için karar şu anlama gelmektedir
- Her vaka ayrı ayrı incelenmelidir. Belirleyici faktör, bu kişilerin Ukrayna'da gerçekten yaşayıp yaşamadıkları ve diğer menşe ülkeye geri dönmenin gerçekçi veya güvenli olup olmayacağıdır.
- Yaşam merkezinin Ukrayna'da olduğunu kanıtlayabilen herkes, ikinci bir pasaportla da olsa, İkamet Yasası'nın 24. maddesi uyarınca Almanya'da koruma elde etme şansına sahiptir.
- Yetkililer, sırf ikinci bir vatandaşlık var diye korumayı tümüyle reddedemezler. İkinci ülkenin gerçekten koruma sağlayıp sağlayamayacağı her zaman kontrol edilmelidir.
Önemli: Etkilenen kişiler durumlarını mümkün olduğunca iyi belgelemeli - örneğin kayıt belgeleri, kira sözleşmeleri, banka hesap özetleri veya iş kanıtı - ve yanlış anlamaları önlemek için tüm belgeleri tercüme edilmiş olarak sunmalıdır.
Bu karar aile için ne anlama geliyor?
Adam ve kızı için bu, ana davadaki karara kadar Almanya'da kalmalarına izin verildiği anlamına geliyor. Sınır dışı edilme ve ülkeye giriş yasağı şimdilik askıya alındı.
Almanya'da doğan kız çocuğu da § 33 AufenthG (çocuğun Almanya'da doğması ) uyarınca oturma izni alma hakkına sahiptir.
Karar eşi ve oğlu için geçerli değildir. Ukrayna'da hiç kalmadıkları ve bu nedenle AB kararı kapsamına girmedikleri için şikayetleri reddedildi.
Sonuç: Sinyal etkisi ile karar
Ana davanın şimdi davacının durumunu netleştirmesi gerekecektir,
- adamın savaştan önce yaşadığı yer,
- Suriye vatandaşlığının güvenli bir alternatif olup olmadığı,
- ve iki pasaportu olan kişilerin koruma dışında bırakılıp bırakılmayacağı.
AB kararı üye devletlerde farklı yorumlandığından, dava uzun vadede Avrupa Adalet Divanı 'na (AAD) da taşınabilecektir. ATAD tarafından verilecek bir karar tüm üye devletler için bağlayıcı olacaktır.
O zamana kadar yasal durum açık kalacak ve Alman mahkemeleri vaka bazında karar verecektir. Bu nedenle, mağdurların koruma taleplerini kanıtlamak için kişisel durumları - özellikle Ukrayna'da kalışları ve ikinci menşe ülkelerine dönme fırsatlarının olmaması - hakkında mümkün olduğunca çok kanıt sunmaları önemlidir.
