Minden İdare Mahkemesi'nin verdiği bir karar, yürürlükteki vatandaşlığa kabul mevzuatını teyit ediyor: Her türlü devlet yardımı, vatandaşlığa kabul açısından otomatik olarak olumsuz bir etki yaratmaz. Bu somut olarak ne anlama geliyor?
Olay: Suriyeli bir aile vatandaşlık davası açtı
Söz konusu olayda, dört çocuklu bir Suriyeli aile söz konusuydu. Baba, Eylül 2015’te eşi ve bir çocuğuyla birlikte Almanya’ya giriş yaptı. Diğer üç çocuk daha sonra Almanya’da doğdu. Baba, 2022 yılında kendisi ve üç reşit olmayan çocuğu adına vatandaşlık başvurusunda bulundu.
Aile, geçtiğimiz yıllarda zaman zaman SGB II (vatandaşlık yardımı) kapsamında sağlanan yardımlarla geçimini sağlamıştır. Aynı zamanda baba da aralıklı olarak çalışmıştır. Haziran 2023'ten bu yana sürekli olarak tam zamanlı satış elemanı olarak çalışmakta ve ayrıca bir mini işte de çalışmaktadır. Anne de 2024'ün başından beri az saatli bir işte çalışmaktadır.
Ayrıca aile, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli devlet yardımlarından yararlandı:
- Çocuk parası
- Çocuk takviyesi
- Konut yardımı
- Bakım yardımı
- İşitme engelli kişilere destek
Çocuklardan ikisi doğuştan işitme engelli ve özel desteğe ihtiyaç duyuyor. Bu destek, terapiler, destekleyici önlemler ile düzenli hastane ve rehabilitasyon tedavilerini içeriyor.
Yabancılar Dairesi vatandaşlık başvurusunu reddetti. Sebep: Geçimini şu anda karşılayabilse de, uzun vadede yeterince istikrarlı olmadığı gerekçesiyle. Özellikle babanın geçmişteki çalışma geçmişi eleştirel bir şekilde değerlendirildi. Daire, ailenin gelecekte tekrar sosyal yardıma muhtaç hale gelebileceğinden endişe duyuyordu.
Aile bu karara itiraz etti ve davayı kazandı.
Mahkemenin vatandaşlık konusunda verdiği karar
Minden İdare Mahkemesi, idareye babanın ve çocuklarının vatandaşlığa kabul edilmesi yönünde karar verdi. Mahkeme, tüm şartların yerine getirildiğini belirtti. İdarenin reddi hukuka aykırıydı.
Kararın merkezinde önemli bir soru vardı: Vatandaşlığa kabul açısından hangi sosyal yardımlar zararlıdır – hangileri değildir?
Mahkeme şu hususu açıkça belirtmiştir: Yasa bu konuda net bir sınır çizmektedir. Vatandaşlığa kabul açısından zararlı olan yalnızca aşağıdaki durumlardır:
- Sosyal Kanun Kitabı'nın İkinci Kitabı (SGB II – Vatandaşlık Geliri)
- Sosyal Kanun Kitabı’nın Onikinci Kitabı (SGB XII – Sosyal Yardım)
Bu yardımlar, kişinin geçimini kendi başına sağlayamadığını göstermektedir. Vatandaşlık yardımı veya sosyal yardım alan kişiler vatandaşlığa kabul edilemez.
Hangi sosyal yardımlar vatandaşlık başvurusu için sakıncalı değildir?
Buna karşılık, diğer devlet yardımları vatandaşlığa kabul sürecine engel teşkil etmez.
Bu somut vakada, aile bu türden çeşitli yardımlar almıştı (konut yardımı, çocuk yardımı, çocuk ek yardımı, bakım yardımı, işitme engelliler için destek). Mahkeme, bunun vatandaşlığa kabul için bir engel teşkil etmediğini değerlendirdi. Aksine: Bu yardımların bazıları gelir olarak bile değerlendirilebilir.
Bunun nedeni: Bunlar, temel gelir ve sosyal yardımdan önemli ölçüde farklıdır. Temel gelir ve sosyal yardım temel geçim ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlarken, konut yardımı, çocuk ek yardımı ve benzeri yardımlar tamamlayıcı niteliktedir. Bu yardımlar, halihazırda çalışan ancak gelirleri tam olarak yetmeyen kişilere destek sağlar.
Konut yardımı ile çocuk ek yardımı neden farklı şekilde değerlendiriliyor?
Mahkeme, konut yardımı, çocuk ek yardımı ve benzeri yardımların neden vatandaşlık yardımı ile hukuken farklı bir şekilde ele alındığını ve vatandaşlık sürecine zarar vermediğini bir kez daha teyit etti.
Birincisi, bu durum doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır (Vatandaşlık Kanunu, Madde 10, Paragraf 1, 3. Madde). Bu maddede, vatandaşlık sürecine zarar veren yardımlar olarak açıkça yalnızca SGB II (vatandaşlık yardımı) ve SGB XII (sosyal yardım) kapsamındaki yardımlar belirtilmiştir.
Konut yardımı, çocuk yardımı ve benzeri yardımlar burada belirtilmemiştir. Bu, bu yardımların vatandaşlık başvurusu açısından olumsuz bir unsur olarak değerlendirilemeyeceği anlamına gelir.
Öte yandan, bu yardımlardan yararlanma hakkı genellikle aile durumuna bağlıdır. Özellikle çok çocuklu aileler, çalışıyor olsalar bile genellikle konut yardımı, çocuk ek yardımı veya benzeri yardımlardan yararlanma hakkına sahiptir.
Mahkeme bu nedenle şu hususu açıkça belirtmiştir: Bu tür ailelerin sadece bu yardımlar nedeniyle vatandaşlığa kabul edilmemesi adil olmaz. Aksi takdirde, özellikle çocuklu aileler mağdur olur. Bu durum, evlilik ve ailenin korunması ilkesine aykırıdır.
Genel bakış: Hangi hizmetler zararlıdır – hangileri değildir?
Vatandaşlığa kabul için zararlı:
- SGB II uyarınca yardımlar (Yurttaş Geliri)
- SGB XII (Sosyal Yardım) kapsamındaki yardımlar
Vatandaşlığa kabul için engel teşkil etmez:
- Çocuk yardımı ve çocuk ek yardımı
- Konut yardımı
- İşsizlik Ödeneği I ve Kısmi Çalışma Ödeneği
- Hastalık yardımı
- Bakım yardımı
- Ebeveyn yardımı ve doğum yardımı
- BAföG
- Mesleki Eğitim Yardımı (BAB)
- Engelli kişilere yönelik hizmetler
Önemli: Zararsız hizmetler söz konusu olduğunda bile, her zaman münferit duruma bakmak gerekir. Zararsız hizmetlerin, vatandaşlık maaşı veya sosyal yardım almaktan kaçınmak amacıyla kasıtlı olarak kullanıldığına dair somut kanıtlar varsa, bu durum sorun yaratabilir.
Ancak böyle bir tahminde bulunmak için sağlam gerekçeler sunulmalıdır. Mahkemeye göre, sadece konut yardımı veya çocuk yardımı almak bu amaç için kesinlikle yeterli değildir.
2024'ten itibaren geçim güvencesi konusunda yeni bir istisna
Mahkeme, davayı Vatandaşlık Kanunu'ndaki yeni yasal düzenlemeler ışığında da inceledi. 27 Haziran 2024 tarihinden itibaren vatandaşlığa kabul konusunda önemli bir kolaylık getirildi.
StAG'ın 10. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinin 3. bendinin b bendi uyarınca: Tam zamanlı çalışan ve son 24 ay içinde en az 20 ay boyunca bu şekilde çalışmış olan kişiler, geçim kaynaklarını artık kesin olarak kanıtlamak zorunda değildir.
Davacı bu şartı yerine getirmiştir. Davacı, iki yıldan fazla bir süredir kesintisiz olarak tam zamanlı olarak çalışmaktaydı.
Mahkeme şu hususu açıkça belirtmiştir: Bu tür durumlarda, geçimin gelecekte de güvence altında olup olmayacağına dair ek bir öngörü talep edilemez.
Bunun yerine iki nokta önemlidir: Kişi şu anda tam zamanlı mı çalışıyor? Bu işin yakında sona ereceğine dair somut işaretler var mı? Ancak bu tür işaretler varsa, bu durum sorun yaratabilir.
Bu davada buna dair herhangi bir işaret yoktu. Bu nedenle vatandaşlık başvurusu bu gerekçeyle reddedilemezdi.
Sonuç: Kararın vatandaşlığa kabul açısından anlamı
Bu karar, birçok vatandaşlık başvurusunda bulunan kişi için önemlidir. Karar, mevcut hukuki durumu pekiştiriyor: Devletten alınan her türlü yardım, vatandaşlık başvurusu için bir engel teşkil etmez. Çocuk yardımı, çocuk ek yardımı, konut yardımı veya benzeri yardımlardan yararlananlar, genellikle herhangi bir dezavantajla karşılaşmayacaktır.
Asıl önemli olan, hangi yardımların alındığı ve kişinin genel yaşam koşullarının ne olduğu. Vatandaşlık parası ve sosyal yardım, vatandaşlık başvurusu açısından sorun teşkil etmeye devam ediyor. Ancak diğer yardımlar kabul ediliyor ve hatta bazı durumlarda gelir olarak sayılabiliyor.
