Geçici koruma süresi Mart 2028’e kadar uzatıldı
AB üye devletleri, Ukrayna’dan gelen kişilere tanınan geçici koruma statüsünü 4 Mart 2028 tarihine kadar uzatma konusunda mutabık kaldılar. Bu koruma statüsü, Mart 2022’de Rusya’nın saldırı savaşının başlamasından kısa bir süre sonra uygulamaya konulmuş ve o zamandan beri birkaç kez uzatılmıştı.
Avrupa Birliği Konseyi’nin verilerine göre, şu anda yaklaşık 4,4 milyon kişi bu düzenlemeden yararlanmaktadır. Bu düzenleme, Ukrayna’dan gelen mültecilerin, resmi bir sığınma prosedürüne tabi olmaksızın bir AB üye ülkesinde yaşamalarına imkân tanımaktadır.
Koruma statüsü, diğerlerinin yanı sıra ikamet hakkı, işgücü piyasasına erişim, tıbbi bakım, sosyal yardımlar ve çocukların okula devamı gibi hakları da beraberinde getirir. Almanya’da geçici koruma, İkamet Kanunu’nun (AufenthG) 24. maddesine göre verilen bir ikamet izni ile bağlantılıdır.
Siyasi mutabakatın ardından, kararın önümüzdeki haftalarda Konsey tarafından resmen kabul edilmesi ve ardından Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanması gerekiyor. Bunun ardından uzatma resmi olarak yürürlüğe girecek.
Askerlik yükümlülüğü bulunan Ukraynalı erkekler için yeni şartlar
Sürenin uzatılmasının yanı sıra, AB üye ülkeleri mevcut kurallarda bir değişiklik yapma kararı da aldılar. Bundan böyle, askerlik yaşında olan ve yeni gelen Ukraynalı erkeklere geçici koruma, ancak Ukrayna’daki askeri yükümlülüklerini yerine getirdiklerini veya bu yükümlülüklerden muaf olduklarını kanıtlayabilmeleri halinde tanınacak.
Kanıt olarak, örneğin Ukrayna makamları tarafından resmi çıkış damgası basılmış bir pasaport veya askerlikten muafiyet ya da askerlik yükümlülüğünün yerine getirildiğini teyit eden resmi bir belge kabul edilebilir.
Bunun arka planında Ukrayna hükümetinin bir talebi yatıyor. AB’nin açıklamasına göre, yeni kuralın Ukrayna’nın savunma kapasitesini sürdürebilmesine katkıda bulunması amaçlanıyor.
Halihazırda koruma altında olan kişiler bu durumdan etkilenmez
Önemli olan şudur: Yeni kural, bundan sonra ilk kez geçici koruma başvurusunda bulunacak kişiler için geçerlidir. Halihazırda bir AB ülkesinde koruma statüsüne sahip olanlar, bu statüyü aynen korurlar ve ek belge sunmaları gerekmez.
Halihazırda koruma altında bulunan kişilerin haklarında da herhangi bir değişiklik olmayacaktır. Bu kişiler, AB’de yaşamaya, çalışmaya ve geçici koruma hizmetlerinden yararlanmaya devam edebileceklerdir.
Bu değişiklik, ülkeye yeni giriş yapan Ukraynalılar için ne anlama geliyor?
Mevcut Ukrayna mevzuatına göre, bu değişiklik özellikle 23 ile 60 yaşları arasındaki askerlik yükümlülüğü altındaki erkekleri ilgilendiriyor. Ukrayna’da sıkıyönetim süresince birçok erkek için ülke dışına çıkış yasağı geçerlidir. Askerlikten muaf tutulan kişiler veya belirli ailevi ya da sağlık durumları bulunan kişiler için istisnalar bulunmaktadır.
AB’nin geçici koruma için belirlediği yeni şartları karşılamayanlar, bundan böyle bu koruma statüsünü otomatik olarak alamayacak. Ancak, bu durumdan etkilenenler yine de normal bir sığınma başvurusunda bulunabilirler. Geçici korumadan farklı olarak, bu durumda her vaka ayrı ayrı değerlendirilecektir.
İnsan hakları örgütlerinden gelen eleştiriler
Kararlaştırılan kısıtlama, birçok insan hakları örgütünün eleştirisine maruz kalıyor. Bu örgütler, askerlik yükümlülüğü bulunan erkeklerin geçici koruma kapsamından toplu olarak dışlanmaması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyorlar. Onlara göre, orijinal AB Direktifi böyle bir dışlama gerekçesini öngörmüyor.
Eleştirmenler ayrıca, yeni kuralın erkekleri yaşları ve cinsiyetleri nedeniyle dezavantajlı duruma düşürebileceğinden endişe ediyorlar. Bunun yanı sıra, Ukrayna’daki askerlik reddedenlerin şu anda sivil alternatif hizmet yapma imkânlarının sınırlı olduğuna dikkat çekiyorlar. Ayrıca, daha fazla kişinin normal sığınma prosedürüne başvurmak zorunda kalacağı için ulusal sığınma makamları üzerinde ek bir yük oluşacağı konusunda uyarıyorlar.
En önemli noktaların özeti
- Ukrayna'dan gelen mültecilere sağlanan geçici koruma , 4 Mart 2028 tarihine kadar uzatıldı.
- Askerlik yaşında (23 ila 60 yaş) olan ve ülkeye yeni giriş yapan Ukraynalı erkekler artık otomatik olarak AB koruması alamayacaklar. Bu kişiler, usulüne uygun bir sığınma başvurusu yapmak zorundadırlar.
- Askeri yükümlülüklerini yerine getirdiklerini veya askerlik hizmetinden muaf olduklarını kanıtlayabilen erkekler için bir istisna geçerlidir.
- Halihazırda bir AB üye ülkesinde geçici koruma hakkına sahip olan Ukraynalılar için herhangi bir değişiklik olmayacaktır. Bu kişiler, koruma statülerini Mart 2028’e kadar koruyacaklardır.
